ضدآفتاب مناسب پوستم را چطور انتخاب کنم و SPF دقیقاً یعنی چه؟
ضدآفتاب یکی از مهم‌ترین محصولات مراقبت از پوست است، اما اصطلاحات روی بسته آن ممکن است گیج‌کننده باشد. این مطلب توضیح می‌دهد پرتوهای UVA و UVB چه تفاوتی دارند، SPF و PA چه معنایی دارند، فیلترهای فیزیکی و شیمیایی چه فرقی دارند، برای هر نوع پوست چه بافتی مناسب‌تر است و چطور ضدآفتاب را درست استفاده کنیم.
«کدام ضدآفتاب برای پوست من خوب است؟» شاید پرتکرارترین پرسش در بخش آرایشی و بهداشتی داروخانه باشد. آفتاب ایران، به‌خصوص در فصل‌های گرم و مناطق کوهستانی و جنوبی، شدت زیادی دارد و محافظت از پوست در برابر آن اهمیت دارد. پرتوهای فرابنفش خورشید می‌توانند باعث آفتاب‌سوختگی، لک، پیری زودرس پوست و افزایش خطر سرطان پوست شوند. در این مطلب یاد می‌گیریم برچسب ضدآفتاب را بخوانیم و محصولی متناسب با پوست خود انتخاب کنیم.
پرتوهای UVA و UVB چه تفاوتی دارند؟
- UVB: عامل اصلی آفتاب‌سوختگی و قرمزی پوست است.
- UVA: به لایه‌های عمیق‌تر پوست نفوذ می‌کند و در ایجاد لک، چین و چروک و پیری پوست نقش دارد. این پرتو در روزهای ابری و حتی از پشت شیشه هم وجود دارد.
به همین دلیل، ضدآفتاب خوب باید در برابر هر دو نوع پرتو محافظت کند.
SPF و PA روی بسته ضدآفتاب چه معنایی دارند؟
SPF میزان محافظت در برابر UVB را نشان می‌دهد. هرچه این عدد بالاتر باشد، محافظت در برابر آفتاب‌سوختگی بیشتر است، اما افزایش عدد به معنای محافظت چند برابری نیست و هیچ ضدآفتابی همه پرتوها را مسدود نمی‌کند. بسیاری از متخصصان پوست برای استفاده روزانه SPF سی یا بالاتر را پیشنهاد می‌کنند.
عبارت‌هایی مثل «طیف گسترده» یا Broad Spectrum نشان می‌دهد محصول در برابر UVA هم محافظت می‌کند. در برخی محصولات، محافظت در برابر UVA با علامت PA و تعداد علامت مثبت یا با نماد UVA در دایره نمایش داده می‌شود.
فیلترهای فیزیکی و شیمیایی چه فرقی با هم دارند؟
فیلترهای معدنی یا فیزیکی
ترکیباتی مثل زینک اکساید و تیتانیوم دی‌اکساید در این گروه قرار دارند. این محصولات معمولاً برای پوست‌های حساس و کودکان گزینه رایجی هستند، اما ممکن است لایه سفیدی روی پوست باقی بگذارند. نسخه‌های رنگی آن‌ها این مشکل را کمتر می‌کنند.
فیلترهای شیمیایی یا آلی
این فیلترها پرتو فرابنفش را جذب می‌کنند. بافت آن‌ها اغلب سبک‌تر است و راحت‌تر روی پوست پخش می‌شوند. برخی افراد با پوست حساس ممکن است به بعضی از این ترکیبات واکنش نشان دهند.
بسیاری از ضدآفتاب‌های امروزی ترکیبی از هر دو نوع فیلتر هستند. مهم‌تر از نوع فیلتر، محصولی است که با پوست شما سازگار باشد و به‌طور منظم از آن استفاده کنید.
برای هر نوع پوست چه ضدآفتابی مناسب‌تر است؟
- پوست چرب و مستعد جوش: بافت‌های ژل، فلوئید یا مات‌کننده با عبارت «غیرکومدوژن» گزینه‌های رایجی هستند.
- پوست خشک: کرم‌های مرطوب‌کننده‌تر معمولاً احساس راحتی بیشتری ایجاد می‌کنند.
- پوست حساس: محصولات بدون عطر و حاوی فیلتر معدنی را با داروساز بررسی کنید.
- پوست دارای لک: محصولات رنگی که حاوی اکسید آهن هستند ممکن است در برابر نور مرئی هم محافظت بیشتری داشته باشند.
- فعالیت در فضای باز و ورزش: محصولات مقاوم در برابر آب و تعریق مناسب‌ترند.
ضدآفتاب را چطور درست استفاده کنیم؟
- ضدآفتاب را به مقدار کافی و طبق دستور روی بسته استفاده کنید؛ استفاده خیلی کم، محافظت را کاهش می‌دهد.
- آن را کمی پیش از بیرون رفتن روی پوست بزنید.
- گوش‌ها، گردن، پشت دست‌ها و پشت پا را فراموش نکنید.
- در صورت ماندن طولانی زیر آفتاب، شنا یا تعریق زیاد، ضدآفتاب را طبق دستور بسته تمدید کنید.
- در روزهای ابری و زمستان هم از ضدآفتاب استفاده کنید.
- ضدآفتاب را در کنار کلاه لبه‌دار، عینک آفتابی و پرهیز از آفتاب در ساعات اوج آن به کار ببرید.
- به تاریخ انقضا توجه کنید و محصول را در گرمای زیاد، مثلاً داخل خودرو، نگه ندارید.
درباره کودکان چه نکاتی را باید رعایت کرد؟
نوزادان پوست بسیار حساسی دارند. معمولاً توصیه می‌شود نوزادان زیر شش ماه تا حد امکان دور از آفتاب مستقیم نگه داشته شوند و پیش از استفاده از ضدآفتاب برای آن‌ها با پزشک مشورت شود. برای کودکان بزرگ‌تر، محصولات مخصوص کودکان با فیلتر معدنی رایج هستند. همیشه دستور روی بسته را رعایت کنید یا با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟
- آفتاب‌سوختگی شدید همراه با تاول، تب، لرز یا سرگیجه
- واکنش حساسیتی به ضدآفتاب مثل قرمزی، خارش یا تورم
- خال جدید یا خالی که اندازه، رنگ یا شکلش تغییر کرده است
- زخمی روی پوست که بهبود پیدا نمی‌کند
- لک‌های پوستی که به سرعت گسترش می‌یابند
- مصرف داروهایی که حساسیت به نور ایجاد می‌کنند
در نهایت چه نکته‌ای را به خاطر بسپاریم؟
بهترین ضدآفتاب، محصولی است که طیف گسترده داشته باشد، با پوست شما سازگار باشد و هر روز از آن استفاده کنید. برای انتخاب دقیق‌تر با داروساز مشورت کنید. محصولات مرتبط را در بخش ضدآفتاب پوست چرب (فلویید ضد آفتاب پوست چرب SPF50)، ضدآفتاب پوست خشک و حساس (کرم ضد آفتاب SPF60 اکسترم پروتکشن) و ضدآفتاب کودکان ببینید.
سؤالات متداول
آیا در خانه هم باید ضدآفتاب بزنم؟
پرتو UVA از شیشه عبور می‌کند. اگر نزدیک پنجره هستید یا مدت طولانی در معرض نور قرار می‌گیرید، استفاده از ضدآفتاب می‌تواند مفید باشد.
کرم پودر دارای SPF جای ضدآفتاب را می‌گیرد؟
معمولاً مقدار کرم پودری که استفاده می‌شود برای رسیدن به محافظت ذکرشده کافی نیست؛ بهتر است ضدآفتاب جداگانه زیر آرایش استفاده شود.
آیا ضدآفتاب باعث کمبود ویتامین D می‌شود؟
مطالعات نشان داده‌اند استفاده معمول از ضدآفتاب در بیشتر افراد تأثیر زیادی بر سطح ویتامین D ندارد. اگر نگران هستید، با پزشک درباره آزمایش صحبت کنید.
ضدآفتاب باز شده تا کی قابل استفاده است؟
به تاریخ انقضا و نماد زمان مصرف پس از باز شدن روی بسته توجه کنید. اگر بافت، رنگ یا بوی آن تغییر کرد، استفاده نکنید.
